Gece gelmeden önce aramam şart mı?
Şart değil ama iki işe yarıyor. Birincisi: bazı şikâyetlerde yola çıkmak gereksiz, telefonda söyleyeceklerimiz geceyi çıkarmanıza yetiyor; bazılarında ise beklemek zarar veriyor ve bu ayrımı ağrının tarifinden çıkarabiliyoruz. İkincisi: geleceğinizi bildirdiğinizde siz varana kadar hazırlık yapılıyor ve girişte beklemiyorsunuz. Yukarıdaki birinci listedeki bulgulardan biri varsa bizi değil, 112’yi arayın.
Gece açık bir kliniği ararken ne sormalıyım?
“Gece açık mısınız?” yanlış soru; santralin açık olması binada hekim olduğu anlamına gelmiyor. Doğru soru şu: “Şu anda klinikte hekim var mı, röntgen çekilebiliyor mu?” Gece röntgen çekilemiyorsa yapılabilecek tek şey ağrı kesici önerisidir; ağrının kaynağı görülmeden kanal ağzı açılmaz, çekim kararı verilmez. Bizde gece nöbetinde hekim binada bulunur; karşı taraftan net cevap gelmiyorsa yola çıkmadan bir yeri daha arayın.
Hafta sonu ve resmî tatillerde de aynı düzen mi geçerli?
Evet, klinik haftanın yedi günü açık. Hafta sonunun kendine özgü tabloları var: çekim sonrası 3–4. günde artan ağrı (kuru soket), düşen geçici kaplama, kopan braket, çocuk travması ve 20’lik diş çevresindeki iltihap cumartesi ile pazara denk geldiğinde pazartesiyi beklemek anlamlı olmuyor. Bunların büyük kısmı aynı gün bitirilebilecek işler.
Çekim ya da implant sonrası kanamam durmuyor, gelmeli miyim?
Önce tampon deneyin: temiz bir gazlı bezi rulo yapıp bölgeye yerleştirin ve 30–45 dakika kesintisiz ısırın. Bu sürede tamponu merak edip çıkarmayın, tükürmeyin, çalkalamayın. Kanama sürüyorsa tamponu yenisiyle değiştirip 30 dakika daha ısırın. Buna rağmen tazeleyerek devam eden kanamada saat kaç olursa olsun arayın; kan sulandırıcı kullanıyorsanız bunu ilk cümlede söyleyin.
Darbeyle yerinden çıkan dişte ne yapmalıyım?
Kalıcı dişte dakikalar sayılır ve prognozu belirleyen müdahale olay yerinde yapılır. Dişi yalnızca taç kısmından tutun, kök yüzeyini ovmayın ve kazımayın. Kirliyse soğuk su ya da serum fizyolojikle birkaç saniye çalkalayın, mümkünse hemen yuvasına geri yerleştirip temiz bir gazlı bez ısırtarak tutun. Yerine koyamıyorsanız dişi süt, serum fizyolojik ya da erişkinde hastanın kendi tükürüğü içinde saklayın; suda bekletmeyin, kuru mendile sarmayın. İlk 30 dakika belirleyicidir. Süt dişi yerine takılmaz, ama yine de muayene gerekir.
Ağrı kesici tutmuyor, dozu artırmalı mıyım?
Hayır. Ağrı kesici sinirin iltihabını durdurmaz, yalnızca sinyali baskılar; iki doz üst üste aldığınızda ağrının kesilmemesi dişin dayanıklı olduğunu değil, kanal içindeki basıncın yüksek olduğunu gösterir. O noktada yapılacak tek doğru iş basıncı mekanik olarak boşaltmaktır. Hamileyseniz, emziriyorsanız, mide ya da böbrek hastalığınız varsa veya kan sulandırıcı kullanıyorsanız hangi ilacı alacağınızı önce hekiminize sorun: gebelikte ilk tercih genellikle parasetamoldür, ibuprofen ve naproksen gibi ilaçlarla aspirin hekiminiz özellikle söylemedikçe kullanılmaz.
